zaterdag 14 november 2026

Angst is een slechte raadgever

In de Novus Ordo Mis wordt a.s. Zondag het Evangelie van de drie knechten gelezen die elk verschillende talenten van hun Heer ontvangen. Hulpbisschop Mutsaerts heeft een mooi stukje op zijn blog gelezen, en is het lezen echt waart. Het artikel vindt u hier. 
De Kerkvaders hebben Mattheus 25; 14-30 uitvoerig besproken en becommentarieerd. Zij zagen er niet alleen een les in over het goed gebruik van onze natuurlijke gaven, maar vooral wat God ons toevertrouwt en wat Hij van ons verwacht.  
De Heilige Johannes Chrysostomus (+ 407) legt de nadruk op het feit dat God niet van iedereen hetzelfde verlangt. De ene knecht ontvangt vijf talenten, de andere twee en de derde slechts één. Dat verschil is geen onrechtvaardigheid van God. God kent ieders mogelijkheden en geeft overeenkomstig ieders draagkracht. Het belangrijkste is dat de knechten niet met elkaar worden vergeleken. De knecht van de twee talenten wordt evenzeer geprezen als degene die vijf talenten heeft ontvangen. De geestelijke les: God vraagt niet dat wij meer voortbrengen dan waartoe wij in staat zijn. Hij vraagt wel dat wij trouw omgaan met wat ons is toevertrouwd. Chrysostomus benadrukt bovendien dat de derde knecht niet wordt veroordeeld omdat hij te weinig ontvangen heeft, maar omdat hij niets met zijn talent heeft gedaan.
 
De Heilige Hiëronymus (+ 420) ziet de talenten als de verschillende gaven die God aan de mensen schenkt, waaronder: Intelligentie en verstand, kennis en inzicht van de H.Schrift, Het vermogen om te onderwijzen, de Natuurlijke aanleg en bekwaamheden van de mens, en de Geestelijke gaven die iemand heeft ontvangen. Verder maakt Hiëronymus een interessante opmerking: "Want aan ieder die heeft, zal gegeven worden, en wel in overvloed, maar aan wie niet heeft, zal zelfs wat hij heeft, ontnomen worden" (Mattheus 25;29). Volgens deze Kerkvader kan iemand die van nature intelligent is, zijn verstandelijke vermogens verliezen wanneer hij ze niet gebruikt. Iemand die minder begaafd is, kan daarentegen door inspanning en ijver verder komen. De Geestelijke les: Niet de hoeveelheid talent die iemand ontvangt bepaalt zijn waarde voor God, maar wat hij ermee doet.
 
Tot slot beschrijf ik hier de Heilige Gregorius de Grote (+ 604) die een bijzonder indringende uitleg geeft. Hij waarschuwt dat mensen die meer gaven hebben ontvangen, ook een grotere verantwoordelijkheid dragen. Hij schrijft in zijn uitleg, dat wie meer gaven heeft ontvangen, ook strenger beoordeeld kan worden. Hoe groter de gaven die men van God krijgt, hoe groter de verantwoording. Gregorius interpreteert de talenten op een Geestelijke manier: De vijf talenten kunnen verwijzen naar mensen die hun natuurlijke gaven gebruiken om anderen naar God te leiden. De twee talenten kunnen wijzen naar mensen die zowel inzicht in geestelijke zaken als praktische deugd bezitten. Het ene talent verwijst naar de gaven die iemand wel bezit, maar niet vruchtbaar maakt (de onvruchtbare vijgenboom)
 
Gregorius geeft ook een zeer treffende uitleg van het begraven van het ene talent door de derde dienaar. Het begraven betekent dan iemand zijn verstand en vermogens uitsluitend gebruikt voor aardse zaken, zonder zijn hart naar God te verheffen. Een mens kan dus intelligent zijn, veel kennis hebben en allerlei mogelijkheden bezitten, maar toch geestelijk onvruchtbaar blijven. Hij kan dus zijn hele leven bezig zijn met materiële zaken, carrière maken, bezit en wereldse genoegens hebben, terwijl zijn geestelijk bestemming wordt verwaarloost (vergelijk het Evangelie van de rijke vrek en de arme Lazarus)
 
De derde knecht die zijn talent uit angst in de grond heeft verstopt en het bij het Laatste Oordeel aan zijn Heer teruggeeft, wordt ter verantwoording geroepen. Maar in plaats dat deze knecht de schuld bij zichzelf zoekt, probeert hij de schuld op zijn Meester te werpen, die hem dan vervolgens in zijn eigen woorden vangt.  Het blijkt dus dat angst, een hele slechte raadgever is geweest. De slechte en luie knecht wordt vervolgens de Duisternis ingeworpen.